Geçmişi gökyüzünü ölçen bir şehir, bugün gençlerinin geleceğini ölçmekte zorlanıyor.

Bir zamanlar Harran’da göğe bakan âlimler yıldızların hareketlerini hesaplıyor, matematiği ve astronomiyi geliştiriyor, tıp ve felsefe üzerine eserler veriyordu. Bugün aynı coğrafyada gençler iş bulmanın, iyi bir eğitim almanın ve memleketinde gelecek kurmanın hesabını yapıyor.

Bir tarafta Sâbit bin Kurre, el-Battânî ve Harran’ın bilim geleneği…

Diğer tarafta işsizlik, eğitim sorunları ve göç.

Bir tarafta peygamberler şehri olarak dünyaya anlatılan Urfa…

Diğer tarafta Türkiye gündemine zaman zaman suç ve finans soruşturmalarıyla taşınan bir şehir algısı.

Bir tarafta Türkiye’nin en büyük servetleri arasında adı anılan Urfalılar…

Diğer tarafta ay sonunu getirmeye çalışan binlerce aile.

İşte insanın aklını kurcalayan mesele tam da burada başlıyor.

Bu kadar büyük bir medeniyet mirasının üzerinde oturan bir şehir, neden bugün sahip olduğu potansiyelin çok daha altında bir gelecek tasavvur ediyor?

Bu soruyu sormak Urfa’ya haksızlık değildir.

Tam tersine, Urfa’yı gerçekten sevmenin ve bu şehrin geleceğini ciddiye almanın gereğidir.

Çünkü Urfa’yı yalnızca geçmişiyle övmek de yanlıştır, bugünkü sorunları üzerinden mahkûm etmek de…

Urfa ikisinden de çok daha büyük.

Harran’da gökyüzüne uzanan akıl
Bugün Harran’ı çoğu insan tarihî kalıntıları, konik kubbeli evleri ve uçsuz bucaksız ovasıyla biliyor.

Oysa Harran, yüzyıllar önce yalnızca taş binalardan ibaret değildi.

Bir bilim ve düşünce merkeziydi.

Harran Üniversitesi’nin tarihçesine göre VIII. ve IX. yüzyıllarda burada astronomi, felsefe, doğa bilimleri ve tıp alanlarında çalışmalar yürütülüyor; klasik dünyanın eserleri farklı dillere çevrilerek bilgi dolaşımına katkı sağlanıyordu. Sâbit bin Kurre ve el-Battânî, bu geleneğin en önemli isimleri arasında gösteriliyor.

Sâbit bin Kurre yalnızca bir matematikçi değildi. Matematik, astronomi ve felsefe alanlarında eserler veren; bilimsel mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli rol oynayan bir Harranlıydı.

El-Battânî ise astronomi tarihinin unutulmaz isimlerinden biri oldu.

Yüzyıllar önce gökyüzüne bakıp hesap yapan bu insanların hikâyesi, bugün bize aslında çok basit bir şey söylüyor:

Bir şehrin kaderini değiştiren şey yalnızca toprağı değil, zihnidir.

Harran’ın asıl zenginliği de buydu.

Bilgi.

Merak.

Sorgulama.

Araştırma.

Ve öğrenme cesareti…

Bugün Urfa’nın yeniden ihtiyaç duyduğu şey belki de tam olarak budur.

Peki biz bugün neyi konuşuyoruz?
Bugün Urfa’da işsizliği konuşuyoruz.

Eğitimdeki sorunları konuşuyoruz.

Gençlerin gelecek kaygısını konuşuyoruz.

Şehrin ekonomik potansiyelinin yeterince değerlendirilememesini konuşuyoruz.

Bir de Türkiye gündemine yansıyan bazı suç, organize yapı, finans ve fon soruşturmalarında Urfa bağlantılarının tartışılmasını…

Fakat burada çok hassas bir çizgi var.

Bir kişinin Urfalı olması, onun hakkında ortaya atılan iddiaların bütün Urfa’ya mal edilmesini gerektirmez.

Soruşturma, iddia ve kesinleşmiş mahkûmiyet birbirinden farklıdır.

Hukuk devletinin temel ilkesi açıktır: Kesinleşmiş yargı kararı olmadan hiç kimse suçlu ilan edilemez.

Dolayısıyla mesele birkaç kişinin üzerinden koskoca bir şehre hüküm vermek değildir.

Mesele, Urfa’nın adının hangi hikâyelerle anılacağıdır.

Ve burada kendimize dürüst olmamız gerekiyor.

Bir şehrin adının zenginlikle anılması tek başına refah anlamına gelmez.

Birkaç kişinin büyük servet sahibi olması, toplumun tamamının zenginleştiğini göstermez.

Aynı şekilde birkaç kişinin soruşturmalarda gündeme gelmesi de milyonlarca insanın kimliğini tarif etmez.

Urfa ne birkaç zenginden ibarettir ne birkaç soruşturma dosyasından…

Urfa; tarlasına güneş doğmadan giden çiftçidir.

Sabah kepengini açan esnaftır.

Çocuğunu okutmak için didinen ailedir.

Üniversite sınavına hazırlanan gençtir.

İş arayan üniversite mezunudur.

Başka şehirlere gitmek zorunda kalan evlattır.

Ve bütün bunların yanında, “Ben bu şehirde kalıp bir şeyler başarmak istiyorum.” diyen gençtir.

Urfa’nın sorunu kaynak değil, yön meselesi
Urfa’nın toprakları var.

Tarihi var.

Tarımı var.

Genç nüfusu var.

Turizm potansiyeli var.

Sınır ticareti açısından konumu var.

Ve hepsinden önemlisi, insan kaynağı var.

O hâlde mesele yalnızca “Ne kadar imkânımız var?” sorusu değil.

Asıl soru:

Bu imkânları ne kadar akıllı kullanıyoruz?

Bence Urfa’nın yeni bir kalkınma hikâyesine ihtiyacı var.

Ve bu hikâye Urfa’ya özgü olmalı.

Urfa’nın çözümü yine Urfa’nın kendi geçmişinde
Birinci adım eğitim olmalı.

Harran’ın bilim mirası kuru bir nostalji olmaktan çıkarılmalı.

Harran’da çocuklara astronomiyi anlatan, matematiği sevdiren, arkeolojiyle bilimi buluşturan kalıcı bir Bilim ve Medeniyet Merkezi kurulabilir.

El-Battânî’nin adı yalnızca bir kütüphanenin tabelasında kalmamalı.

Urfa’daki okullarda astronomi kulüpleri, matematik atölyeleri ve bilim laboratuvarları yaygınlaştırılmalı.

Harran Üniversitesi, yerel yönetimler, Millî Eğitim Müdürlüğü ve özel sektör bir araya gelerek “Urfa Bilim Akademisi” gibi sürekli bir yapı oluşturabilir.

Her yıl Şanlıurfa’nın ilçelerinden başarılı öğrenciler seçilebilir.

Bu çocuklara burs, laboratuvar, mentorluk ve proje desteği verilebilir.

Çünkü yeni bir Battânî yetiştirmek, önce bir çocuğun merakını öldürmemekle başlar.

İkinci adım istihdam olmalı.

Urfa’da gençlere yalnızca “iş aramayın, girişimci olun” demek yetmez.

Onlara üretim alanı açmak gerekir.

Tarım kenti olan Urfa, yalnızca ham tarım ürünü satan bir şehir olmamalı.

Tarım teknolojileri, gıda işleme, sulama sistemleri, kuraklıkla mücadele teknolojileri ve tarımsal yazılım alanlarında uzmanlaşabilir.

Urfa’nın güneşi yalnızca tarlayı değil, enerji sektörünü de beslemeli.

Güneş enerjisi, tarımsal teknoloji ve gıda sanayisi aynı ekonomik zincirin parçaları hâline getirilebilir.

Üçüncü adım turizm olmalı.

Göbeklitepe tek başına bir destinasyon olarak düşünülmemeli.

Harran, Şuayb Antik Kenti, Soğmatar, Balıklıgöl ve tarihî Urfa birlikte ele alınmalı.

Urfa’nın ziyaretçisine birkaç saatlik gezi değil, iki-üç günlük bir medeniyet rotası sunulmalı.

Dördüncü adım ise en önemlisi:

Gençlerin Urfa’dan gitmek zorunda kalmadığı bir şehir kurmak.

Çünkü bir şehrin geleceği, gençlerinin bavulunu hazırlama yaşına geldiğinde başlar.

Eğer başarılı öğrencimiz üniversite için gidiyor ve geri dönmüyorsa…

Eğer mühendisimiz, doktorumuz, akademisyenimiz, girişimcimiz başka şehirlerde gelecek arıyorsa…

Burada yalnızca bireysel bir tercih yoktur.

Burada şehir olarak düşünmemiz gereken bir mesele vardır.

Urfa’nın zenginliği yeniden tarif edilmeli
Belki de Urfa’nın en büyük yanılgısı, zenginliği yanlış yerde aramasıdır.

Zenginlik yalnızca servet değildir.

Zenginlik; iyi eğitimdir.

Nitelikli insandır.

Üreten gençtir.

Bilim yapan öğrencidir.

İş kuran girişimcidir.

Tarımda verimi artıran çiftçidir.

Dünyaya ürün satan sanayicidir.

Şehrinde gelecek gören ailedir.

İşte gerçek zenginlik budur.

Ve Urfa bunu başarabilecek tarihsel mirasa sahip.

Çünkü bu topraklarda bir zamanlar insanlar, dünyanın başka yerlerinde henüz tartışılmayan meseleleri tartışıyordu.

Sâbit bin Kurre matematik ve astronomiyle uğraşıyordu.

El-Battânî gökyüzünü ölçüyordu.

Harran’da tıp, felsefe ve doğa bilimleri üzerine çalışmalar yapılıyordu.

Bugün bizim görevimiz onların yaşadığı çağı tekrar etmek değil.

Onların zihniyetini yeniden canlandırmak.

Merak eden…

Araştıran…

Sorgulayan…

Üreten…

Bilgiye değer veren bir şehir olmak.

Çünkü Urfa’nın asıl meselesi geçmişinin büyük olup olmaması değil.

Geçmişi zaten büyük.

Asıl mesele, o büyüklüğün bugüne ne kadarını taşıyabildiğimiz.

Şimdi önümüzde bir tercih değil, bir sorumluluk var.

Urfa’nın çocuklarına yalnızca “Sen peygamberler şehrinin çocuğusun.” demek yetmez.

Onlara şunu da söyleyebilmeliyiz:

“Sen El-Battânî’nin gökyüzüne baktığı toprakların çocuğusun. İstersen sen de dünyaya yeni bir şey söyleyebilirsin.”

İşte o zaman tarih, müzelerde duran bir hatıra olmaktan çıkar.

Geleceğe dönüşür.

Ve belki de o zaman Urfa’nın bugün yaşadığı en büyük çelişki de ortadan kalkmaya başlar:

Medeniyetin başkenti olan bir şehir, çelişkilerin şehri olmaktan çıkar; yeniden bilginin, üretimin ve umudun şehri hâline gelir.

Çünkü tarih bize miras kaldı.

Gelecek ise hâlâ bizim elimizde.